@<--*-->@ اعتکاف دريچه اي به سوي ملکوت @<--*-->@ – 600 روز پیش

[منتظرظهور]

اعتکاف
انسان فاني در جستجوي چه چيزي است جستجويي که براي او فايده داشته باشد انسان در وجود گوهري است که اگر بداند اين گوهر چه شکلي است اين وجودش را به دنياي فاني و گذرا نمي داد آه ماه رجب آمد ماهي براي پاک شدن از آلودگي وجود را بايد معتکف کرد و دل را از زنگار دنياي معاصي پاک کرد

غفلت از"خود" و "خداى خود"، بستر مرگ ارزشهاى انسانى و نقطه سقوط از پايگاه بلند خردورزى و عشق عرفانى و عامل پيوستن به زندگى پست و حيوانى است.

اعتکاف، بستر مناسب انديشه ، تفکر و خردورزى است. اعتکاف، تلاشى است ‏براى اينکه انسانهاى فرو رفته در غرقاب روزمر‏گى‏ها از فضاى پر التهاب روزانه به سوى‏ "خويش‏" و "خداى خويش‏" باز گردند.

اعتکاف زمينه توبه و بازگشت است. بازگشت‏ به قرآن و معنويت، بازگشت ‏به دعا و استمداد از عالم غيب، بازگشت از"خودمدارى‏" به‏ "خداگرايى‏" ، شک نيست آنها که مسئوليتهاى حساس ‏تر و بزرگترى دارند، بيش از ديگران به اعتکاف و خودسازى نياز دارند.

بى‏ جهت نيست که شخص رسول الله (ص) پس از هجرت، همه ساله دهه اول يا دوم و گاه هر دو دهه و در سالهاى آخر زندگى به طور منظم دهه سوم ماه مبارک رمضان را به‏" اعتکاف" مى‏ پردازد و به همه دست ‏اندرکاران و کارگزاران و رجال سياسى و اجتماعى درس معنويت گرايى و ذکر و نياش و روزه و تلاوت قرآن مى ‏دهد.

اعتکاف، توقفى ناآگاهانه در مسجد نيست. صرف درنگ و مکث و"حبس خويشتن" در مسجد، بدون عشق به عبادت و قصد قربت نيست.

[منتظرظهور]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

شرايط اعتكاف‏

7- در صحت اعتكاف امورى شرط است كه برخى از آنها مربوط به شخص معتكف و برخى مربوط به خود اعتكاف است كه در اينجا به بيان آن شرايط، و احكام لازم آنها مى‏پردازيم.

شرايط معتكف:

1- عقل. (از ديوانه صحيح نيست)
2- ايمان . (از غير مومن صحيح نيست)(1)
3- قصد قربت . (هرگونه ريا و خودنمايى ، اعتكاف را باطل مى‏كند).
4- روزه‏دارى در ايام اعتكاف.
5- اجازه گرفتن از كسى كه اجازه او لازم است .

شرايط اعتكاف:

1- از سه روز كمتر نباشد. (زمان)
2- در مسجد جامع باشد. (مكان).
3- ادامه ماندن در مسجد و خارج نشدن از آن.
________________________________________
1- آيت الله سيستانى : ايمان شرط صحت اعتكاف نيست ، هر چند در استحقاق ثواب معتبر است .
آيت الله مكارم: ايمان شرط قبول اعتكاف است نه صحت آن .
شرط ايمان در فتاواى حضرت آيت الله صافى ذكر نشده است.

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

[منتظرظهور]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

نيت اعتكاف‏

8- اعتكاف، همانند ساير عبادات ، بايد با نيت و قصد قربت باشد و هرگونه ريا و خودنمايى و قصد غيرالهى آن را باطل مى‏ كند.

9- در نيت اعتكاف، قصد وجه شرط نيست؛ يعنى لازم نيست قصد كند كه اعتكاف واجب است يا مستحب.

10- كسى كه بخواهد در نيت اعتكاف، قصد وجه كند، در اعتكاف واجب نيت وجوب و در اعتكاف مستحب ، نيت استحباب مى‏كند و واجب بودن اعتكاف در روز سوم ضررى ندارد، هر چند بهتر است كه از روز سوم نيت وجوب كند.

11- از آغاز تا پايان اعتكاف، بايد با نيت و قصد قربت باشد، بنابراين اگر به همين قصد ، اعتكاف را شروع كند صحيح است، همچنين اگر به قصد اينكه فردا معتكف شود به مسجد برود و از اول وقت (طلوع فجر) در آنجا باشد صحيح است.

12- س: زمان نيت اعتكاف چه وقتى مى‏باشد؟ و آيا اول شب مى‏شود نيت كرد؟

آيت الله تبريزى : زمان نيت اعتكاف، وقت شروع اعتكاف است كه طلوع فجر مى‏باشد و با استمرار نيت اول شب هم مانعى ندارد.

13- س : آيا در اعتكاف نيازى به قصد نمودن عبادات ديگر هم هست؟

آيت الله صافى: احتياط مستحب است .

آيت الله مكارم: قصد عبادت ديگرى در آن شرط نيست .

آيت الله بهجت: ظاهراً معتبر است در اعتكاف منضم شدن قصد عبادت ديگرى كه خارج از اوست.

14- س : آيا تجديد نيت در روزسوم اعتكاف مستحب لازم است؟

آيت الله صافى: بهتر است كه تجديد نيت وجوب نمايد.

آيت الله بهجت: تجديد نيت در روزسوم لازم نيست، گرچه احوط است.

آيت الله مكارم : تجديد نيت لازم نيست.

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

[منتظرظهور]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

نيابت در اعتكاف

15- انسان مى‏تواند اعتكاف را براى خود يا براى ديگرى بجاى آورد. به قسم دوم ، اعتكاف نيابتى گفته مى‏شود.
16- اعتكاف به نيابت ميت بى‏اشكال است ولى به نيابت از انسان زنده، بنابر احتياط به قصد رجاء ، اشكال ندارد. پس به طور خلاصه مى‏توان در اين بخش اعتكاف را اينگونه تقسيم كرد:(1)

اعتكاف‏

1- براى خود

2- براى ديگران : ( به نيابت از ميت ---- به نيابت از زنده )

يادآورى :

گرچه روزه به نيابت از انسان زنده صحيح نيست ولى روزه گرفتن در اعتكاف مانند نماز براى طواف است كه به تبع عمل ديگر لازم مى‏شود و همچنانكه طواف و نماز آن به نيابت زنده‏ها صحيح است اعتكاف و روزه آن نيز صحيح است .

17- اعتكاف به نيابت از دو يا چند نفر، صحيح نيست، ولى مى‏تواند اعتكاف را به نيت خود بجا آورد و ثواب آن را به ديگران اهدا كند، خواه يك نفر باشد يا چند نفر، زنده يا مرده.

18- س: آيا اعتكاف را به نيابت از كسى كه مرده است و يا به نيابت از كسى كه زنده است مى‏توان انجام داد؟

آيت الله تبريزى : به نيابت از ميت مانعى ندارد ولى به نيابت از حى (زنده) اشكال دارد.

1- آيت الله گلپايگانى : اعتكاف به نيابت از زنده بنابر احتياط واجب صحيح نيست .

2-آيت الله مكارم : اعتكاف به نيابت از ديگرى ، زنده يا مرده، به قصد رجاء اشكال ندارد.

حكم اعتكاف به نيابت از زنده در فتاواى حضرت آيت الله صافى ذكر نشده است .

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

[منتظرظهور]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

عدول از نيت اعتكاف‏

19- عدول از اعتكافى به اعتكافى ديگر جايز نيست، و فرقى نيست كه هر دو واجب باشد، مثلاً از اعتكاف استيجارى به نذرى، يا هر دو مستحب، مثلاً از اعتكاف براى خود به اعتكاف نيابتى تبرعى يا يكى واجب و(1) ديگرى مستحب، مثلاً از ابتدا به نيت اعتكاف نذرى در مسجد مانده و در روز دوم نيت را از نذر به استحباب برگرداند.(2)

20- عدول از نيابت شخصى به نيابت از شخص ديگر جايز نيست، مثلاً دو روز به نيابت «على» معتكف بوده و روز سوم به نيابت از «حسن» اعتكاف كند.

21- اگر قصد داشته كه اعتكاف را براى خودش انجام دهد، پس از شروع نمى‏تواند نيت را بر گرداند ، و به نيابت از ديگرى به اتمام برساند، همچنانكه عكس اين نيز جايز نيست.


1- اعتكاف استيجارى = اعتكافى كه براى ديگرى با دريافت مزد انجام مى‏دهد.
2- تبرعى = داوطلبانه و بدون دريافت مزد.

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...][Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

[منتظرظهور]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

روزه اعتكاف‏

22- انسان، در ايام اعتكاف بايد روزه بگيرد، بنابراين، كسى كه نمى‏تواند روزه بگيرد، مانند، مسافر، مريض و زن حايض يا نفساء و كسى كه عمداً روزه نگيرد، اعتكافش صحيح نيست.

23- مسافر و مريض اگر معتكف شوند صحيح نيست ولى زن حايض يا نفساء نه تنها اعتكافش صحيح نيست بلكه به جهت توقف در مسجد گناه كار است .

24- اعتكاف در روز عيد فطر و قربان يا دو روزقبل از عيد به طورى كه روز سوم آن عيد باشد صحيح نيست.

25- لازم نيست كه روزه، مخصوص به اعتكاف باشد، بلكه هر روزه‏اى باشد صحيح است ، مثلاً در ايام اعتكاف ، روزه قضا يا نذرى يا استيجارى بجا آورد.(1)

26- اگر شخصى نذر كند كه در ايام معينى معتكف شود و در همان ايام روزه نذرى يا استيجارى بر عهده او(2) باشد، مى‏تواند در همان اعتكاف ، روزه نذرى يا اجاره‏اى خود را بجاى آورد. ولى اگر نذر اعتكاف بدين گونه بوده است كه روزه براى اعتكاف يا به خاطر اعتكاف باشد، كفايت از روزه نذرى يا اجاره‏اى نمى‏كند. (3)

27- انسان مى‏تواند نذر كند، در سفر روزه بگيرد و به نظر برخى مراجع معظم تقليد، حتى هنگام سفر هم مى‏تواند نذر كند كه روزه بگيرد و در اين صورت اعتكافش صحيح است . به يك استفتاء توجه كنيد:

28- س : آيا در مسافرت مى‏شود روزه در سفر را نذر كند؟

آيات عظام خامنه‏اى ، سيستانى ، بهجت : مى تواند.

آيت الله مكارم : اشكال دارد ولى اگر نذر كرد، احتياط آن است كه به نذر خود عمل كند.
آيت الله فاضل: خير.

29- س : آيا هر گونه روزه، ولو استيجارى و ... براى اعتكاف كافى است ؟
آيت الله فاضل: خير، بلكه روزه اعتكاف بايد به نيت كسى باشد، كه اعتكاف به نيت او انجام مى‏گيرد، لذا كفايت روزه استيجارى و غيره براى كسى كه در نيت خود اعتكاف نموده محل تأمّل و اشكال است.

آيت الله مكارم : كفايت روزه استيجارى براى اعتكاف مشكل است .
آيت الله بهجت : كافى است .

1- آيت الله مكارم : روزه استيجارى بنابر احتياط واجب كفايت نمى‏كند.

آيت الله فاضل: بنابر احتياط واجب ، روزه براى ديگرى خواه استيجارى باشد يا مثلاً فضاى روزه پدر كه بر پسر بزرگتر واجب است باشد اگر اعتكاف براى همان كسى كه برايش روزه مى گيرد نيست كفايت نمى‏كند.

2- آيت الله فاضل: اگر نذر كرده باشد كه ايام معينى معتكف شود نمى‏تواند براى آن ايام روزه استيجارى قبول كند.

3- آيت الله گلپايگانى : مگر آنكه هر دوروزه را قصد كند كه در اين صورت، اعتكافش صحيح است هر چند به جهت مخالف با نذر گناه كرده است . نظر حضرت آيت الله صافى به دست نيامد.

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

[منتظرظهور]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

اجازه اعتكاف‏

30- اين افراد بدون اجازه، نمى‏توانند معتكف شوند:

* زن بدون اجازه شوهرش، در صورتى كه اعتكاف موجب از بين رفتن حق او باشد، بنابراين احتياط واجب (1) اجازه او لازم است.(2)

* فرزند بدون اجازه والدين ، در صورتى كه اعتكاف او موجب اذيت و آزار آنان باشد و اگر موجب اذيت و(3) آزار آنها هم نباشد احتياط مستحب است اجازه بگيرد.(4)

* كسى كه در استخدام ديگرى است ؛ مانند برخى از كارگران و كارمندان ، در صورتى كه قرار داد اجاره به گونه‏اى است كه منفعت اعتكاف را نيز در بر مى‏گيرد؛ يعنى اعتكاف با عمل به اجاره منافات دارد.

31- در اعتكاف ، بلوغ شرط نيست، بنابراين اگر كودك مميز معتكف شود، صحيح است.



1- آيت الله اراكى : نسبت به دو روز اول اجازه لازم است.

2- آيت الله گلپايگانى ، آيت الله صافى: اجازه لازم است و اگر موجب از بين رفتن حق او نباشد، اجازه او براى اعتكاف لزومى ندارد ولى بدون اجازه شوهر نمى‏تواند از خانه بيرون رود. بنابراين جايز بودن اعتكاف بستگى به اجازه شوهر دارد وچنانچه اجازه ندهد، اعتكاف باطل است .

آيت الله سيستانى : اگر توقف او در مسجد بدون اجازه شوهر حرام باشد، اعتكافش باطل است .

آيت الله خويى: اگر منافات با حق شوهر داشته باشد اجازه او لازم است و اگر منافات نداشته باشد و روزه او مستحبى باشد، بنابراين احتياط واجب بازهم اجازه لازم است .

3- آيت الله گلپايگانى: بنابر احتياط واجب، ولى اگر فرزند را نهى كنند و مخالفت با آنان سبب اذيت و آزارشان باشد اعتكاف باطل است .

4- آيت الله اراكى: نسبت به فرزند اجازه والدين شرط است و نسبت به زن اجازه شوهر بنابر احتياط واجب لازم است.

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

[منتظرظهور]

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]

مدت اعتكاف‏

32- مدت اعتكاف حداقل سه روز است و در كمتر از آن صحيح نيست ولى در زياده حدى ندارد. ولى اگر پنج روز معتكف شود، روزششم را نيز واجب است بماند، بلكه بنابر احتياط واجب، هرگاه دو روز اضافه كرد، روز سومش هم بايد بماند، پس اگر هشت روز معتكف شد، روز نهم هم واجب است .
33- اين سه روز از طلوع فجر روز اول تا مغرب روز سوم است ، بنابراين اگر بعد از طلوع فجر، ولو با چند(1) دقيقه تأخير به مسجد برسد آن روز جزو اعتكاف به حساب نمى‏آيد و چنانچه قبل از مغرب روز سوم، اعتكاف را قطع كند، افزون بر آنكه كار حرامى كرده ، اعتكاف نيز باطل است .
34- سه روز اعتكاف باشبهاى آن است كه حداقل سه روز و دو شب در وسط است، بنابراين نمى‏تواند شبها را از مسجد خارج شود، يا نذر كند كه سه روز بدون شبها در مسجد معتكف شود.
35- اگر انسان نذر كند كه دو روز معتكف شود نه بيشتر از آن، اينگونه نذر باطل است ولى اگر مقيد نكرده كه‏(2) بيشتر نباشد نذر صحيح است و واجب است كه روز سوم را نيزبماند.
36- س : منظور از روز در اعتكاف چيست؟
آيات عظام تبريزى ، بهجت ، مكارم: منظور از روز طلوع فجر است تا غروب آفتاب چنانچه در احكام نماز ذكر شده است .
37- س: اگر كسى نذر كند، سه روز منفصل اعتكاف كند آيا نذرش منعقد مى‏شود؟ نذر اعتكاف كمتر از سه روز چه؟
آيت الله بهجت : منعقد نمى‏شود.
آيت الله صافى:الف : منعقد نمى‏شود. ب : اگر مقيد به كمتر از سه روز باشد منعقد نمى‏شود.
38- س: آيا بيشتر از سه روز مى‏توان اعتكاف كرد به طورى كه آن زياده، قسمتى از يك روز يا قسمتى از يك شب باشد.
آيت الله تبريزى: مانعى ندارد.
39- س : كسى كه پنج روز در اعتكاف بوده: آيا روز ششم بر او واجب است؟
آيت الله تبريزى: واجب است.

1- آيت الله خويى، آيت الله سيستانى: بنابر احتياط واجب تا مغرب.
آيتالله مكارم: تا غروب آفتاب.
2- آيتالله خويى، آيتالله سيستانى : اگر همين اعتكاف مستحبى معروف را نذر كرده باشد. باطل است، ولى اگر اين اعتكاف نباشد.مثلاً مقصودش ماندن در مسجد باشد. صحيح است.

[Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...]