آيا همه علوم در قرآن وجود دارند؟ – 678 روز پیش

[سید]

پرسش: آيا اين نظر كه همه علوم در قرآن وجود دارند، ادعاي درستي است؟

چند ديدگاه، در اين باره وجود دارد كه عبارتند از:

1. ديدگاه حداكثري؛ بنابر اين ديدگاه، تمام علوم در قرآن موجودند؛ به دليل آية مذكور و آية 88 سوره نحل؛ «وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ ءٍ؛ ما كتاب را بر تو نازل كرديم كه روشن كنندة هر چيزي است». از اين رو، همگان مي توانند با سعي و تلاش خود و متناسب با رشتة تخصصي خود، حتي دانش هاي مختلف شيمي، فيزيك را از قرآن استخراج كنند و حقايق را كشف كنند.
اسكندراني در «كشف الاسرار النورانيه»، طنطاوي در كتاب «الجواهر في تفسير القرآن»، ابن كثير در «تفسير القرآن العظيم» و ملا محسن فيض كاشاني، از اين گروهند..

2. ديدگاه حداقلي؛ بنابر اين ديدگاه، قرآن تنها به بيان عقايد و ارزش ها پرداخته است و طرح مسائل علمي با قدسي بودن قرآن و دين، سازگار نيست. عبدالكريم سروش در «فربه تر از ايدئولوژي»، از اين گروه است.
ناگفته نماند كه طرح مسائل علمي در قرآن، با قدسي بودن آن منافات ندارد؛ چنان كه ظاهر بسياري از آيات قرآن، درباره كارهاي دنيايي مردم، جنگ و صلح آنها و دقت در پديده هاي طبيعي و زمين و آسمان مي باشد.

3. ديدگاه اعتدالي؛ همة علوم در قرآن نيست؛ بلكه قرآن، كتاب هدايت است و برخي علوم ديگر به مناسبت هاي گوناگون، تنها مورد اشاره قرار گرفته اند. علامه طباطبايي و شهيد مطهري از اين گروه مي باشند.
بنابر اين ديدگاه، آية شريفة «وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ ءٍ» گرچه مربوط به همين قرآن كريم است، ولي روشن كنندة هر چيزي در موضوع خودش است و موضوع قرآن، هدايت بشر است؛ نه علوم تجربي و رياضي و فيزيك؛ بلكه هر چيزي كه دربارة هدايت، لازم باشد، در قرآن هست.

فرض كنيد در كتاب شيمي، دانشمندي مي‌نويسد: من در اين كتاب، از هيچ مسئله اي فروگذار نكردم؛ منظور چيست؟ مسلماً مقصود او، مسائل مربوط به موضوع همان كتاب است كه شيمي است. قرآن نيز كتاب هدايت و كتاب انسان‌سازي است و اگر گفته شود همه چيز در آن است، منظور چيزهايي است كه مربوط به هدايت است.